De artisjok: heropleving van een vergeten groente

Verse artisjokken zijn tijdrovend om klaar te maken en zijn daarom misschien uit de gratie geraakt. Nochtans zijn ze heel voedzaam en zowel het hart als de blaadjes zijn een ware delicatesse. Wat als we hen nu eens een tweede kans geven?

Lange tijd was artisjok met vinaigrette een van de culinaire klassiekers van het seizoen. Maar de groente wordt vandaag steeds zeldzamer. Hij vraagt een vrij lange kooktijd, wordt dan langzaam, blad per blad, gegeten om dan uiteindelijk toegang te krijgen tot het hart, het meest vlezige deel. “Het is trouwens een van de zeldzame gerechten waarbij je de indruk krijgt dat er meer op je bord ligt nadat je het gegeten hebt dan ervoor”, glimlacht Serge Pieters, professor diëtetiek aan de Haute Ecole Léonard de Vinci.

Voedzame distel

Deze groente is rijk aan voedingsstoffen en bevat toch heel weinig calorieën. Zo telt ze meer vezels dan de meerderheid van de groenten (tot 11% in de eetbare gedeeltes, tegenover gemiddeld 3 tot 6%). Die bevatten onder andere inuline, een oplosbaar prebioticum dat niet verteerbaar is voor mensen, maar waar de nuttige bacteriën in onze ingewanden van smullen.

Enkele voordelen hiervan:

• Dit geeft een serieuze boost aan de darmmicrobiota,
• verbetert de transit,
• helpt de bloedsuikerspiegel te reguleren,
• en vergemakkelijkt de eliminatie van bepaalde vetten.

Het is ook aangetoond dat er een cholesterolverlagend effect optreedt bij een kuur met geconcentreerde extracten van artisjokbladeren. De keerzijde van de medaille: aangezien de darmbacteriën het naar hun zin hebben, kan dit resulteren in een overproductie van CO2, waterstof en/of methaan. Kortom, voor sommige mensen kan het eten van artisjokken onaangename gevolgen hebben… “Dat effect hangt af van de hoeveelheid en van de frequentie van de consumptie: hoe meer je regelmatig insuline eet (in look, asperges, witloof, aardperen, enz.), hoe minder je er last van zal hebben”, stelt de professor gerust.

Artisjok is ook rijk aan vitamine B9 en antioxiderende polyfenolen; violette of blauwachtige artisjokken hebben iets hogere gehaltes anthocyanen, die ook in bosbessen en druiven zitten.

Bondgenoot van de lever

In de fytotherapie en traditionele kruidengeneeskunde worden artisjokbladeren gebruikt voor hun hepatoprotectieve eigenschappen. Recente wetenschappelijke studies bevestigen dat de plant de productie van gal bevordert, wat de spijsvertering en de afbraak van giftige stoffen door de lever vergemakkelijkt. In combinatie met het hoge kaliumgehalte, dat een vochtafdrijvend effect heeft en de afvoer van diezelfde gifstoffen bevordert, is de artisjok een ‘detox’-voedingsmiddel bij uitstek. Het is misschien ook daarom dat hij in sommige streken traditioneel gegeten wordt om een kater tegen te gaan.

Aan de andere kant wordt het regelmatig eten van artisjokken afgeraden bij ontstekingen of galstenen, omdat het de symptomen kan verergeren. In dat geval praat je er best vooraf over met je huisarts.

Artisjok-crème

Als je geen verse artisjokken bij de hand hebt, kan je altijd gaan voor artisjokharten of -bodems in een bokaal. Kies in dit geval eerder voor onbehandelde artisjokken dan die in olie. Als je ze mixt kunnen ze textuur geven aan talrijke recepten; je moet alleen hun lichte bitterheid wat corrigeren. Nu het aperitiefseizoen weer begint, hebben we hier een snel en makkelijk recept voor een romige dip bij de grissini.

Ingrediënten:

• 5 onbehandelde artisjokbodems in een bokaal • 1 teentje knoflook • 100 g zijden tofu • 1 eetlepel geraspte Parmezaanse kaas • 1 theelepel gedroogde oregano • olijfolie • zout • pijnboompitten

1. Verwarm de oven voor op 180°C. Laat de artisjokbodems uitlekken en spoel ze af. Laat de zijden tofu uitlekken.
2. Rooster het teentje knoflook 10 minuten in de oven en pel het dan.
3. Mix de artisjokken, 1 eetlepel olijfolie, tofu, look, Parmezaanse kaas, oregano en enkele snufjes zout. Blijf mixen tot je een gladde, romige textuur krijgt.
4. Doe in een kom of schaal en garneer met een drupje olie en een paar pijnboompitten.

Als je wil, kan je de geroosterde look vervangen door verse look: de smaak zal dan iets meer uitgesproken zijn.

In de microgolf

Het is beter om de artisjokstengels af te breken dan ze af te snijden. Zo verwijder je zoveel mogelijk van het draderige deel. Daarna wordt de groente traditioneel gekookt in een pot met water met een vleugje citroen of in een snelkoker. Hierdoor gaan sommige voedingsstoffen verloren in het kookwater. Om dat te vermijden kan je de artisjokken stomen of gewoon in de microgolf klaarmaken!

Voor een gemiddelde artisjok duurt dat ongeveer 12 minuten op 750 watt. Je hoeft hem alleen maar van tevoren voorzichtig in bakpapier te wikkelen. Het is sneller, gezonder, je hebt minder afwas en het smaakt net zo lekker!