1 op 4 Belgen heeft hallux valgus: zo herken en behandel je het

Een pijnlijke knobbel aan de zijkant van je voet? Schoenen die plots niet meer passen? Of een grote teen die langzaam schever groeit? Meer dan één op de vier Belgen heeft ermee te maken: hallux valgus. Maar wanneer moet je ingrijpen? Welke hulpmiddelen helpen écht, en wanneer is een operatie onvermijdelijk?

Wat is een hallux valgus?

Veel mensen denken bij hallux valgus aan eelt of een simpele bult, maar het is een structurele vergroeiing van de grote teen.

Bij een hallux valgus kantelt het eerste middenvoetsbeentje – het bot dat de grote teen met de voet verbindt – geleidelijk naar binnen. Daardoor wijkt de teen af richting de kleinere tenen en ontstaat er een zichtbare knobbel aan de zijkant van de voet.

“De vergroeiing ontstaat heel geleidelijk,” legt orthopedisch voetspecialist dr. Tom Lootens (AZ Maria Middelares) uit. “Vaak merk je het pas als je schoenen beginnen te knellen of als je pijn voelt bij het stappen.”

Waarom vrouwen vaker last hebben

Vrouwen hebben tot negen keer meer kans op hallux valgus dan mannen. Dat ligt niet enkel aan hoge hakken, al verergeren die de klachten vaak. “De voorvoetbeentjes zijn bij vrouwen soepeler en beweeglijker en die hypermobiliteit maakt dat die makkelijker gaan schuiven”, legt orthopedisch voetspecialist dr. Tom
Lootens (AZ Maria Middelares) uit.

“De hallux valgus zet meer processen in gang rondom en in het gewricht. Zo weten we uit nieuwe studies dat er ook kraakbeenschade ontstaat wanneer zo’n hallux valgus onbehandeld blijft. Het kraakbeen begint daardoor zelfs los te komen, wat voor artroseklachten kan zorgen.”

De oorzaak is meestal erfelijk: het zit in je genen. Ook platvoeten kunnen de scheefstand verergeren. Slecht passende schoenen – denk aan smalle of spitse modellen – versnellen het proces, zeker wanneer de voet al breder wordt door de hallux valgus.

Wat gebeurt er als je niets doet?

Een hallux valgus is geen plots letsel, maar ontwikkelt zich geleidelijk. Door de scheefstand verandert de afrol van je voet, waardoor de druk op de andere tenen verschuift. Dat kan leiden tot irritatie van de huid of slijmbeurs, stressbreuken, hamertenen of zelfs ontwrichtingen.

Ook de mobiliteit neemt af, waardoor mensen zich minder vlot voortbewegen en soms zelfs anders gaan stappen. Dat kan op termijn extra belasting veroorzaken in de knie of heup. In het dossier Nieuwe inzichten in voetproblemen lees je hoe één probleem vaak een kettingreactie in de voet veroorzaakt.

Kan je hallux valgus behandelen?

Een hallux valgus verdwijnt niet vanzelf, maar je kunt de evolutie vertragen of stabiliseren met enkele hulpmiddelen en oefeningen.

Hulpmiddelen bij beginnende klachten

• Siliconen orthesen op maat houden de tenen in de juiste positie.
• Steunzolen helpen bij platvoeten of overbelasting van de voetzool.
• Brede, comfortabele schoenen vermijden extra druk.

Volgens dr. Lootens kunnen deze oplossingen klachten vaak jarenlang onder controle houden. Nachtelijke braces daarentegen hebben weinig effect.

Wanneer is een operatie nodig?

Een hallux valgus-operatie komt pas in beeld bij functionele klachten: pijn bij het wandelen, moeilijk schoenen dragen of herhaaldelijke ontstekingen. “Om puur esthetische redenen opereren we niet” benadrukt dr. Lootens. “De voornaamste leidraad zijn je klachten. Als er sprake is van functionele klachten zoals pijn bij het wandelen of bij het dragen van normale schoenen ga je best een stap verder.”

Moderne technieken gaan vandaag verder dan alleen het verwijderen van de knobbel. Ze zetten het onderliggende bot recht en pakken soms ook kraakbeenschade aan. Daardoor is de kans op herval veel kleiner en verloopt het herstel vlotter dan vroeger

De Scarf-methode: hoe verloopt de ingreep?

De Scarf-methode is momenteel de meest toegepaste techniek. Daarbij zaagt de chirurg het scheefstaande bot in een Z-vorm, schuift de delen over elkaar en zet ze vast met twee kleine schroefjes. De teen staat opnieuw recht en de knobbel verdwijnt.

Na de ingreep draag je tijdelijk een beschermende laars en mag je meestal al na één dag voorzichtig stappen. Dankzij een zenuwverdoving blijft de voet 12 tot 24 uur pijnvrij. Het herstel duurt gemiddeld vijf tot zes weken, afhankelijk van je gezondheid en levensstijl.

Wat kan je zelf doen?

Met deze oefeningen kan je de flexibiliteit stimuleren maar ze kunnen geen hallux valgus corrigeren. Pak het ook voorzichtig aan wanneer je hallux valgus of hamertenen hebt.

• Stretch je tenen:
  Zet je voet op je knie. Pak de tenen zachtjes met duim en wijsvinger en rek ze voorzichtig. Doe dit ’s morgens en ’s avonds.
  
• Spreid je tenen:
  Sta blootvoets. Til al je tenen van de grond en spreid ze maximaal. Houd even vast en laat los. Herhaal regelmatig om spiercontrole en mobiliteit te verbeteren.
  
• Wissel af tussen grote en kleine tenen:
  Sta rechtop. Til de twee grote tenen terwijl de kleine op de grond blijven, houd even vast. Wissel: til de vier kleine tenen terwijl de grote op de grond blijven.
  Herhaal 10x voor soepele teengewrichten.
  
• Schoenkeuze:
  Kies brede modellen met voldoende teenruimte, een stevige hielsteun en een hak van maximaal 3 cm om druk op de voorvoet te beperken. Sneakers of wandelschoenen zijn prima, zolang ze goed aansluiten en je voldoende afwisselt. Vermijd smalle of spitse schoenen, harde naden en te hoge hakken, want die kunnen de scheefstand van de grote teen verergeren.

Conclusie

Een hallux valgus is meer dan een onschuldige knobbel — het is een structureel voetprobleem dat tijdig aandacht verdient.

Met de juiste schoenen, orthesen en medische begeleiding kun je klachten beperken, en met een moderne ingreep zelfs voorgoed verhelpen.