Belangrijke documenten wanneer je er niet meer bent

Het is niet iets waar je met plezier over nadenkt: zaken die na je overlijden moeten worden geregeld. Maar het is wel fijn als je je nabestaanden een speurtocht door je paperassen bespaart. En ook dat ze weten hoe je je afscheid eigenlijk wil.

Als iemand overlijdt, hebben zijn of haar nabestaanden vaak meer dan een dagtaak aan het uitzoeken van allerlei zaken. Bovendien weten ze nooit zeker of ze nu echt alle abonnementen, verzekeringen en lidmaatschappen hebben opgezegd. Vaak moeten ze bankrekeningen in de gaten houden om te zien of er nog steeds geld wordt afgeschreven.

Als je zelf in kaart brengt wat je allemaal hebt en wilt, maak je het je nabestaanden een stuk gemakkelijker. Dat is een klusje dat mensen graag voor zich uit schuiven. Het is niet alleen saai, het is ook gewoon helemaal niet prettig om na te denken over de situatie wanneer je er zelf niet meer bent. Maar het is wel een dankbare klus. Je nabestaanden hebben er gemak van, en voor jezelf is het een rustig idee om alles goed te hebben geregeld.

Digitaal of een ringmap

De meeste mensen zullen een bestand maken op hun computer. Dat is handig, want als je iets bent vergeten, kun je het gemakkelijk toevoegen of aanpassen. Maar als je het prettiger vindt om alles te bewaren in een ringmap, werkt dat ook prima. Kies de manier die het best past bij wat je gewend bent. Als je je verzekeringspolissen nog elk jaar op papier krijgt, is een ringmap waarschijnlijk het handigst. Als je alle polissen digitaal krijgt, ligt een digitaal bestand voor de hand. Trouwens, zaken die je nog op papier krijgt, kun je fotograferen of scannen, zodat je ze toch digitaal kunt opslaan. Misschien zie je ertegenop om een uitgebreid bestand of een map voor je nabestaanden te maken. Schrijf dan de belangrijke dingen gewoon op in een schriftje en vermeld waar je nabestaanden belangrijke papieren kunnen vinden. Bijvoorbeeld: ‘Alle verzekeringspolissen en rekeningen liggen in de onderste la van de kast in de woonkamer.’

Wat is voor wie?

Het belangrijkste is natuurlijk dat je nabestaanden het document kunnen vinden. Vertel aan de mensen in je naaste omgeving – je partner, je kinderen, een goede vriend of vriendin – dat je een map of document met belangrijke informatie hebt gemaakt en waar die ligt. Als je het document op de computer hebt gemaakt, kun je het opslaan op het bureaublad van je computer of laptop. Doe dat alleen als de pc goed is beveiligd en bij diefstal niet al je gegevens op straat liggen.

Laat nabestaanden weten hoe ze toegang kunnen krijgen, hoe de digitale map heet en waar die staat, zodat ze niet allerlei bestanden hoeven te doorploegen. En vergeet vooral niet aan een van hen het wachtwoord van je computer te geven! Als je alles bewaart in een ringmap kun je die het best een vaste plek geven. Zo voorkom je dat je kinderen denken dat de map nog steeds onderin de linnenkast ligt, terwijl jij die inmiddels naar de onderste bureaula hebt verplaatst.

Indeling per onderwerp

Ringmap of digitaal bestand, het is altijd handig om een indeling per onderwerp te maken. Als je werkt met een ringmap kun je de onderwerpen op tabbladen schrijven. Een indeling kan bijvoorbeeld zijn:

Persoonlijk / Werk of Pensioen / Bankzaken / Huis / Auto / Verzekeringen / Abonnementen en lidmaatschappen

Vervolgens bewaar je relevante informatie achter de tabbladen of onder de juiste kopjes in je digitale bestand.

Persoonlijke gegevens (en wie zorgt er trouwens voor de poes?)

Bij Persoonlijk noteer je of je een testament hebt, je rijksregisternummer, je e-mailadressen en de nummers van je vaste en je mobiele telefoon. Ook belangrijk: hoe krijgt een nabestaande toegang tot je mobiele telefoon? Denk daar goed over na, want dat is voor veel mensen inmiddels de sleutel naar heel veel nuttige zaken.

Hoeveel je noteert hangt ook af van je persoonlijke omstandigheden. Je partner kent je telefoonnummer en je e-mailadres, terwijl je beste vriendin misschien alleen je mobiele nummer kent en maar één e-mailadres, terwijl je er meer hebt. Noteer bij Persoonlijk ook de gegevens van je huisarts en je tandarts. Misschien heb je al met de buurvrouw afgesproken dat zij voor de poes zorgt als jij er niet meer bent. Schrijf dat ook op.

Pensioen, auto, huis, bank, verzekeringen, abonnementen

• Bij Werk of Pensioen bewaar je, afhankelijk van je situatie, de contactgegevens van je werkgever en je pensioenfonds en het laatste pensioenoverzicht.

• Bij Bankzaken noteer je de rekeningnummers van je bank- en eventuele beleggingsrekeningen. Huur je een kluis in de bank? Vermeld dat dan.

• Bij Huis bewaar je je huurcontract of de hypotheekakte en het laatste aanslagbiljet Onroerende Voorheffing.

• Bij Auto bewaar je een kopie van je inschrijvingsbewijs, van het laatste keuringsbewijs en van je autoverzekering, en noteer je waar de reservesleutel ligt.

• Bij Verzekeringen bewaar je de laatste polissen. Denk aan brand- en inboedelverzekering, familiale verzekering, fietsverzekering …

• Bij Abonnementen/lidmaatschappen geef je aan op welke kranten, tijdschriften of streamingdiensten je geabonneerd bent. En van welke clubs of verenigingen je lid bent. Noteer ook de goede doelen waarvan je donateur bent.

Zo zit het met de belastingen

In je digitale bestand of ringmap kun je ook de meest recente aanslagen van de personenbelasting bewaren. Nabestaanden kunnen na je overlijden je belastinggegevens namelijk zelf niet zomaar online inzien. Na een overlijden moeten de erfgenamen, algemene legatarissen of begiftigden een belastingaangifte indienen met de inkomsten en uitgaven van de overledene. Daarvoor gelden de gebruikelijke aangiftetermijnen. Wordt je belastingaangifte altijd gedaan door een boekhoudkantoor? Noteer dat ook, zodat je nabestaanden weten bij wie ze met vragen terechtkunnen.

Testamenten

Misschien heb je bij de notaris een testament laten maken. Hierin staat waar je geld en andere bezittingen na je overlijden naartoe gaan. Zonder testament erven normaal gezien je echtgenoot/wettelijk samenwonende partner en je kinderen. Als die er niet zijn, erven je broers en zussen. Als je persoonlijke bezittingen aan een specifiek iemand wilt nalaten, zoals een bepaald sieraad of een schilderij, dan kan dat ook via een eigenhandig testament. Dat schrijf je met de hand, en dateer en onderteken je.

Wat gebeurt er met sociale media?

Ben je actief op sociale media zoals Instagram, Facebook of LinkedIn? Dan wil je waarschijnlijk dat je account na je overlijden wordt afgesloten. Dan kun je een zogenoemde ‘overlijdensassistent’ – een van je nabestaanden – aanwijzen die het account kan afwikkelen. Dit kun je regelen via Instellingen op je account.

Om je digitale nalatenschap af te handelen hebben je nabestaanden toegang nodig tot je computer, telefoon en e-mailaccount. Zorg er daarom voor dat je nabestaanden die informatie makkelijk kunnen terugvinden in je bestand, map of via Izimi.

Voorzichtig met wachtwoorden

Je kunt al je verschillende wachtwoorden vermelden in je map of in je digitale bestand. Het kan ook zijn dat je je wachtwoorden hebt opgeslagen in een speciale app, een wachtwoordmanager. Dan is er maar één wachtwoord nodig om bij alle andere wachtwoorden te komen. Ga hier zorgvuldig mee om, door het bijvoorbeeld in de digitale kluis van Izimi te bewaren.

Hoe zie je je afscheid voor je?

Je kunt vastleggen wat je wensen zijn voor je uitvaart, dan weet je zeker dat er niets wordt geregeld dat je niet zou willen. Dat kun je ook in je digitale bestand of op een tabblad in je ringmap als apart onderwerp aangeven. Uiteraard staat daarin of je wilt worden begraven of gecremeerd, maar ook welke muziek je tijdens het afscheid wilt laten horen, of je wel of geen bloemen wilt en wie er wel (of juist niet) een rouwkaart moet ontvangen. Als je een partner hebt, weet hij of zij dat allemaal waarschijnlijk wel. Maar je kinderen of goede vrienden hebben daar misschien minder zicht op.

Overigens kun je wensen voor je uitvaart altijd beter gewoon bespreken met je partner, je kinderen of een goede vriend of vriendin. De kans is groot dat zij ‘zakelijke’ dingen na de uitvaart regelen en pas dan je map of document raadplegen. Voor nabestaanden is het prettiger als zij gewoon weten wat je wensen zijn. Een alternatief is dat je je wensen voor je uitvaart vastlegt in een voorafgaande wilsverklaring. Je vindt de documenten terug op de website leif.be. Je kan de documenten samen met je arts invullen.