Iedereen vrijwilliger? Ja, mits enkele regels

Meer dan 1,4 miljoen Belgen zetten zich geregeld in als vrijwilliger, in ruil voor een kostenvergoeding. Maar hoe wordt die in 2026 belast en wat zijn de voorwaarden? Plus Magazine praat je helemaal bij.

Tijdens feestjes van de lokale voetbalclub helpen achter de bar, een handje toesteken bij de seniorenvereniging, mensen uitleg geven tijdens een expo over cultureel erfgoed… Volgens de laatste cijfers zet zo’n 12,5 procent van de Belgen zich actief in als vrijwilliger. Dat doen ze vooral omdat ze interesse hebben in de activiteiten van de organisatie en omdat ze er een positief gevoel aan overhouden.

Sommige vrijwilligers ontvangen een kostenvergoeding, maar dat is zelden de belangrijkste motivatie. Toch is het belangrijk dat je goed op de hoogte bent van het wettelijk kader rond die vergoeding. Alleen zo vermijd je dat je te veel belastingen betaalt, of nog erger: dat je bepaalde voordelen van je statuut verliest net omdat je aan vrijwilligerswerk doet.

Wat is vrijwilligerswerk precies?

Vrijwilligerswerk is wat de naam zegt: je zet je in voor een bepaalde organisatie, niet omdat het moet maar omdat je het vrijwillig wil doen. Het begrip ‘vrijwilligerswerk’ dekt een heel grote lading: van iemand die een paar keer per week met de bewoners van een woonzorgcentrum gaat wandelen, tot een begeleider op een vakantiekamp. Eén constante: vrijwilligerswerk is niet betaald, en je sluit dus geen arbeidsovereenkomst af met de organisatie waarvoor je werkt.

Wie kan werken als vrijwilliger?

Vanaf de leeftijd van vijftien jaar kan iedereen vrijwilligerswerk doen, op voorwaarde dat je minstens de eerste twee jaar van het secundair onderwijs hebt gevolgd. Vanaf je zestiende kan je sowieso vrijwilligerswerk doen, ongeacht je schoolloopbaan.

Weet wel dat niet elke organisatie een beroep kan doen op vrijwilligers. Het is enkel toegelaten voor organisaties zonder winstoogmerk. Denk bijvoorbeeld aan vzw’s, wijkcomités, private stichtingen, musea of openbare besturen zoals scholen of bibliotheken. Het vrijwilligerswerk moet verricht worden in het kader van sociale, culturele of sportieve activiteiten van de club, federatie, vereniging, instelling of overheid.

Hoeveel bedraagt de vrijwilligersvergoeding?

Als vrijwilliger ontvang je geen loon, maar kan je wel een vrijwilligersvergoeding krijgen. Dat is een vergoeding die de onkosten dekt die je gemaakt hebt voor je opdracht. Daaronder vallen onder meer je vervoerkosten om je naar het vrijwilligerswerk te begeven, bepaald materiaal dat je nodig hebt, kleine uitgaven, internetgebruik…

Let op: een vrijwilligersvergoeding krijg je niet automatisch. Het is de organisatie zelf die beslist of ze je een vergoeding voor je onkosten geeft. Praat er dus over voor je begint te werken zodat er geen misverstanden ontstaan.

Hoe wordt die vergoeding belast?

In principe wordt de vrijwilligersvergoeding niet beschouwd als een bezoldiging waarop je belastingen betaalt, maar daarvoor moet de berekening ervan wel aan een aantal voorwaarden voldoen. De vergoedingen mogen niet abnormaal hoog zijn en geen verdoken bezoldigingen voor geleverde prestaties uitmaken.
Er zijn twee systemen waaruit een organisatie kan kiezen om je te vergoeden.

Forfaitaire kostenvergoeding

Hierbij krijg je een vast bedrag als vergoeding per dag, zonder dat je je kosten hoeft te bewijzen. In 2025 mocht je zo maximaal 42,31 euro per dag als forfaitaire vergoeding ontvangen. Op jaarbasis komt dit neer op maximaal 1692,51 euro. Deze bedragen worden voor 2026 geïndexeerd en vind je terug op de website van het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk.

Let op: deze maximumbedragen gelden als totaal jaarlijks bedrag voor elke vrijwilliger. Ben je als vrijwilliger voor meerdere organisaties actief, dan kun je dus maximaal één keer dat totaalbedrag ontvangen. Er geldt een verhoogde kostenvergoeding voor bepaalde categorieën zoals sporttrainers, seingevers bij sportwedstrijden, en dag- en nachtoppas bij hulpbehoevende personen.

De reële onkostenvergoeding

In dit geval betaalt de organisatie je de werkelijke kosten terug, op basis van de bewijsstukken die je indient zoals je tickets voor het openbaar vervoer. Krijg je een kilometervergoeding voor je autokosten, dan is die ook gebonden aan een wettelijk maximum. Voor 2025 bedroeg die maximaal 0,4449 euro per kilometer. Verplaats je je met de fiets, dan kreeg je maximaal 0,35 euro per kilometer. Deze bedragen worden voor 2026 geïndexeerd.

Let op: je kunt tijdens hetzelfde jaar geen forfaitaire en reële vergoedingen combineren. Ook als je voor verschillende organisaties actief bent, moet je kiezen voor één type vergoeding. Er is wel één uitzondering: de kilometervergoeding. Die kun je combineren met een forfaitaire vergoeding, maar voor een maximum van 2000 km per jaar per vrijwilliger.

Wat als je vrijwilligersvergoeding niet voldoet aan de wettelijke voorwaarden?

Dan heeft dat grote gevolgen. Je vrijwilligersvergoeding wordt dan volledig beschouwd als een belastbaar inkomen. Daarop zal je belastingen en sociale bijdragen moeten betalen. Dat heeft ingrijpende gevolgen op je belasting-afrekening.

Kan iedereen zomaar vrijwilligerswerk doen?

In principe wel. Maar toch is het opletten geblazen voor wie een bepaald statuut heeft, zoals een werknemer of een werkzoekende.

Je bent werkzoekend

Ben je werkzoekend, dan mag je vrijwilligerswerk doen volgens de geldende voorwaarden zonder dat dit invloed heeft op je uitkering. Je moet hiervoor altijd wel vooraf de toestemming vragen van de RVA. Zonder die toestemming riskeer je dat je je uitkering verliest. Deed je al vrijwilligerswerk vóór je werkloos werd, dan mag je die activiteit normaal gezien verderzetten als je dit meldt bij de RVA.

Je krijgt een leefloon

Ook dit kun je combineren met vrijwilligerswerk. Je moet wel beschikbaar blijven voor de arbeidsmarkt en je vrijwilligerswerk melden aan het OCMW. De maximaal toegelaten vrijwilligersvergoeding heeft geen invloed op je leefloon.

Je ontvangt een ziekte-uitkering

Krijg je een uitkering arbeidsongeschiktheid via je mutualiteit, dan mag je enkel vrijwilligerswerk doen als je toestemming hebt van de adviserend arts van je ziekenfonds. Is dat in orde, dan verandert er ook niets aan je uitkering.

Je hebt loopbaanonderbreking of tijdskrediet

In dit geval kun je gewoon vrijwilligerswerk doen.

Je bent gepensioneerd

Als gepensioneerde kun je zonder toelating van de pensioendienst vrijwilligerswerk doen. De vrijwilligersvergoeding die je (eventueel) krijgt, heeft geen invloed op je pensioen.

Let op: als je gepensioneerd ambtenaar bent en een supplement ontvangt zodat je het gewaarborgd minimumpensioen krijgt, dan kan je vrijwilligersvergoeding wel een impact hebben op dat supplement. Vraag hierover vooraf meer uitleg met de concrete bedragen bij je pensioendienst.

Je bent werknemer of ambtenaar

Als werknemer kun je je job combineren met vrijwilligerswerk. Je mag geen vrijwilligerswerk doen voor je werkgever, als wat je doet als vrijwilliger sterkt lijkt op de taken die je al doet in je gewone job.

Je bent zelfstandige

Als zelfstandige kun je perfect vrijwilligerswerk doen. Je mag dat alleen niet doen voor een organisatie waarvoor je al gelijkaardige prestaties levert.