Ik ben hoogbegaafd: “Mijn ‘anders zijn’ kreeg een naam.”

Wat als je in de tweede helft van je leven ontdekt dat je hoogbegaafd bent? Pedagoog Lore Dewulf schreef er een boek over en Marie beleeft het met vallen en opstaan: “De vraag wie ik eigenlijk ben, kwam pas aan de oppervlakte toen het woord hoogbegaafd viel.”

Marie omschrijft zichzelf als ‘anders bedraad’. Ze denkt snel, analytisch en met een scherp gevoel voor complexiteit. Daarnaast voelt ze mensen en sociale situaties goed aan. “Al zolang ik me kan herinneren, voer ik uitvoerige, innerlijke dialogen”, begint ze. “Een probleem benader ik liefst vanuit gelaagdheid. Ik denk niet in zwart-wit of kleuren, maar in pasteltinten. Wat andere mensen doen of vertellen, wat ikzelf doe, denk of voel: het leidt automatisch tot diepgaande reflecties. Mijn hoofd staat nooit stil.”

Spanningsveld

Relaties met anderen creëren een spanningsveld. “Ik wil me sterk afstemmen op ieders noden maar verdraag ook moeilijk rigiditeit en zinloze regels. Ik hou van creatieve oplossingen, kleur graag buiten de lijntjes voor een goed resultaat en ga geregeld op zoek naar nieuwe uitdagingen.”

Dat Marie hoogbegaafd is, wil ze liever niet gezegd hebben. “Vroeger leerde ik me thuis al vroeg aanpassen aan wat er werd verwacht. Dat herhaalde zich op school, in sociale relaties, op het werk, binnen mijn huwelijk en in m’n latere gezin. Ik wil graag gezien worden voor meer dan alleen mijn intelligentie. Ik beschouw mezelf eerder als een diepere voeler. Het masker dat ik soms opzet naar de buitenwereld, verhult onzekerheid.”

“Die schroom deelt Marie met vele anderen”, reageert pedagoog en hoogbegaafdheidsexpert Lore Dewulf. “De meeste mensen durven niet openlijk zeggen dat ze hoogbegaafd zijn.” In september 2025 publiceerde ze Hoogbegaafd zijn bij Pelckmans. Dat boek belicht het fenomeen vanuit wetenschap, sociale context en praktijkervaring. Ook de vraag wat de ontdekking van hoogbegaafdheid op latere leeftijd betekent, komt aan bod.

Veel misverstanden 

Hoogbegaafd zijn zou betekenen dat je moeiteloos succesvol bent, een strever, arrogant of een sociaal onbeholpen genie. De realiteit is een pak genuanceerder. “Veel hoogbegaafde mensen zijn bijvoorbeeld onderpresteerders. Ze haalden nooit een hoger diploma of hebben een job die nauwelijks aansluit bij hun mogelijkheden. Vaak vloeit dit voort uit een kindertijd zonder uitdaging of leermomenten. Als alles altijd lukt, ontwikkel je geen vaardigheden waarop je kan terugvallen als iets niet meer onmiddellijk lukt. Bij de eerste echte hindernis haken mensen vervolgens af”, vertelt Lore Dewulf.

Nog een misvatting: hoogbegaafdheid omvat alleen een sterk cognitief potentieel. “Klopt niet”, aldus Dewulf. “Ook sociaal-emotionele intelligentie en creativiteit kunnen een belangrijke rol spelen. De precieze kleur van je begaafdheid verschilt van persoon tot persoon. Sommigen zijn vooral analytisch sterk, anderen blinken uit in out of the box denken, morele reflectie of empathie. Geen twee hoogbegaafden zijn precies dezelfde. Velen zwijgen uit schrik om verkeerd begrepen te worden.”

Zelfbegrip 

Ook Marie stond er een half leven lang niet bij stil, tot ze per toeval bij Lore Dewulf terechtkwam. Marie: “Ik zocht in de eerste plaats begeleiding omdat mijn huwelijk na twintig jaar was stukgelopen. Dat we op het spoor van hoogbegaafdheid zouden belanden, verwachtte ik niet. Snel denken, diep doorvoelen en rijke innerlijke dialogen waren een gegeven voor mij. Ik stond er niet bij stil dat dit niet voor iedereen gold. Bovendien bleek dat ik me altijd en overal had afgestemd op de noden van anderen. De vraag wie ík eigenlijk ben en wat mijn noden zijn, kwam pas aan de oppervlakte toen het woord hoogbegaafd viel.” 

Lore Dewulf: “Al op jonge leeftijd voelen hoogbegaafden scherp aan dat ze anders zijn dan de anderen. Tegelijk detecteren ze moeiteloos wat ouders, leerkrachten en leeftijdsgenoten van hen verwachten. Om er sociaal bij te horen, stemmen ze zich daarop af. Dat kameleongedrag kan tot vervreemding leiden. Vaak gebeurt dat onbewust. Op latere leeftijd ontdekken dat je hoogbegaafd bent en je voortdurend aanpaste, is vaak confronterend. Sommige mensen voelen dat ze ook een ander leven hadden kunnen leiden. Of ze krijgen hun werkelijke noden niet meer scherp.”

Zoektocht

Marie: “Bij Lore ging ik mezelf gaandeweg door een andere lens bekijken. Haar boek liet me huilen van begin tot einde. Zo herkenbaar! Sindsdien streef ik naar een leven dat past bij m’n eigen normen en waarden. Ik heb meerdere sociale relaties nodig. Het verlangen naar verbinding en diepgang in relaties met anderen is diepgeworteld. Zonder dat ik daar bewust naar zocht, heb ik heel wat hoogbegaafde vriendinnen. Ook met enkele vrouwen die tien tot twintig jaar ouder zijn dan mezelf, voel ik een diepe verbondenheid.”

“De schrik dat mensen me te intens zouden vinden of me niet zouden begrijpen, probeer ik stap voor stap achter me te laten. Dat gaat met vallen en opstaan. Vandaag kan ik de complexiteit in mezelf beter aanvaarden. Als de andere daarop afhaakt, leer ik dat te zien als groei. Ik ben wie ik ben en wil dat niet langer verstoppen. Het leven is aan de dapperen.”