Gevlucht na een ongeval: wat is vluchtmisdrijf en wat zijn de gevolgen?

Een auto aanrijden op de parking of een ongeval veroorzaken en daarna gewoon doorrijden: het gebeurt steeds vaker... Maar wat is een vluchtmisdrijf? Hoe lang blijft zo’n feit op je strafblad? Wat zijn de gevolgen, zowel juridisch als financieel? En is het verzekerd?

Jaarlijks gebeuren er zo’n 4.800 verkeersongevallen met vluchtmisdrijf waarbij lichamelijke letsels worden vastgesteld. In België gebeurt wekelijks 92 keer een ongeval met gewonden of doden waarbij de dader doorrijdt, wat in tien jaar met meer dan 15% is gestegen ondanks een daling van het totale aantal verkeersongevallen. In totaal vielen daarbij 19 doden en 5.300 gewonden. Vooral in Brussel is het aandeel hoog: bij één op de vijf ongevallen is een vluchtmisdrijf betrokken, aldus Benoit Godart van het instituut voor verkeersveiligheid Vias.

Wat is een vluchtmisdrijf?

Wanneer spreekt men juridisch gezien van een vluchtmisdrijf? “De Belgische wet definieert een vluchtmisdrijf als de vlucht van een weggebruiker om dienstige vaststellingen te ontwijken, wetende dat hij de oorzaak of aanleiding van een verkeersongeval op een openbare plaats is, zelfs wanneer het ongeval niet zijn schuld is”, legt Olivier Evrard uit, advocaat gespecialiseerd in verkeersrecht.

Wat als je onbewust doorrijdt na een ongeval?

Toch is de loutere vaststelling dat iemand de plaats van het ongeval heeft verlaten niet voldoende om te concluderen dat er sprake is van vluchtmisdrijf. Want de persoon moet zich ook bewust zijn van zijn betrokkenheid bij het ongeval. “Het is mogelijk dat de schok licht was en dat de bestuurder er niets van gemerkt heeft”, voegt de advocaat toe. “Uit de rechtspraak blijkt dat er in bepaalde gevallen twijfel kan zijn over de intentie tot vluchtmisdrijf, die de vrijspraak van de verdachte rechtvaardigt.”

“Bovendien is vluchtmisdrijf een overtreding die zich onmiddellijk voltrekt”, verduidelijkt meester Evrard. “Alleen het gedrag wordt onderzocht van wie de plaats van het ongeval direct verlaat. Rijdt iemand onder de indruk nog enkele meters door, dan is dat meestal geen probleem. Maar wie tientallen meters verder rijdt of pas later bij de politie verschijnt, kan voor vluchtmisdrijf worden aangesproken.”

Waarom rijden mensen weg na een ongeval?

Onderzoek van Shirley Delannoy (Vias) toont dat zes op de tien vluchtmisdrijven worden gepleegd door bestuurders die iets te verbergen hebben. Vaak rijden ze onder invloed, zonder rijbewijs of zonder verzekering. Sommigen vluchten uit paniek, anderen om extra straffen te vermijden. De zwaarste daders stapelen meerdere overtredingen op.

Wat is de straf voor een vluchtmisdrijf?

Onlangs veroordeelde de correctionele rechtbank van Neufchâteau een man die bij het parkeren op de parking van een supermarkt een ander voertuig had geraakt. Hij vond dat de schade verwaarloosbaar was en liet enkel een briefje achter met zijn nummerplaat. Maar de politierechtbank wees erop dat een bestuurder die betrokken is bij een aanrijding niet alleen zijn nummerplaat moet doorgeven, maar ook zijn identiteit en contactgegevens.

Het gevolg? De man werd veroordeeld tot een boete van 1.600 euro en een rijverbod van 15 dagen. Daarnaast waren er ook burgerrechtelijke gevolgen: hij moest 1.100 euro betalen voor de schade aan het voertuig en 600 euro voor de gerechtskosten van het slachtoffer.

Zwaardere boetes voor zwaardere vluchtmisdrijven

Maar als er gewonden vallen, zijn de sancties veel strenger. Bij een ongeval zonder gewonden riskeert de dader van een vluchtmisdrijf een gevangenisstraf van 15 dagen tot 6 maanden, een boete van 1.600 tot 16.000 euro en een rijverbod van 8 dagen tot 5 jaar. Raakt er iemand gewond of valt er een dode, dan kan dit oplopen tot 5 jaar gevangenis en een boete van 40.000 euro, tot een levenslange intrekking van het rijbewijs.

Meest voorkomende slachtoffers

Belangrijk om te weten: het zijn niet altijd bestuurders van een gemotoriseerd voertuig (auto, bestelwagen, motorfiets) die aangeklaagd worden voor vluchtmisdrijf. Ook voetgangers of fietsers kunnen vervolgd worden voor vluchtmisdrijf als ze verantwoordelijk zijn voor een ongeval. Maar dit is eerder zeldzaam. Voetgangers en fietsers zijn vooral de voornaamste slachtoffers van deze overtredingen. De statistieken herinneren ons helaas aan dit feit: 21% van de slachtoffers bij vluchtmisdrijf zijn voetgangers en 14% fietsers.

Geparkeerde auto aangereden of vluchtmisdrijf met lichte schade, wat nu?

Vluchtmisdrijf gaat immers niet alleen over ongevallen met gewonden. Een veelvoorkomend geval is een geparkeerd voertuig dat ’s nachts wordt aangereden zonder dat de dader bekend is. Of een wagen die beschadigd wordt op de parking van een winkel door iemand die ‘vergeet’ zijn contactgegevens achter te laten.

Hoe kan ik een vluchtmisdrijf aangeven?

Wat doe je dan? Je kan best, als bewijsmateriaal, foto’s van de schade nemen, uit verschillende hoeken. En indien mogelijk ga je op zoek naar getuigen of beelden van bewakingscamera’s die de inbreuk misschien hebben vastgelegd. Vervolgens dien je een klacht in bij de politie, in de hoop dat ze aanwijzingen vinden om de dader te identificeren. Tegelijk verstuur je een aanrijdingsformulier naar je verzekeraar, maar dat kan enkel als je een omniumverzekering hebt afgesloten.

Is een vluchtmisdrijf verzekerd?

Doe na het ongeval meteen aangifte bij de politie om een proces-verbaal te krijgen, dat vormt het bewijs van vluchtmisdrijf. Bezorg dit samen met het Europees aanrijdingsformulier aan je verzekeraar.

Is de dader onbekend, dan helpt je burgerlijke aansprakelijkheid (BA) autoverzekering niet, maar je rechtsbijstandverzekering kan proberen de dader te vinden. Met een omnium ben je wel gedekt voor de schade (min een eventuele franchise). Stond je auto geparkeerd, dan stijgt je verzekeringspremie niet.

Voor lichamelijke schade kan je je bestuurdersverzekering aanspreken. Ook het Belgisch Gemeenschappelijk Waarborgfonds (BGWF) vergoedt slachtoffers van ongevallen in Europa. Een dossier moet binnen vijf jaar ingediend worden, met een proces-verbaal dat binnen 30 dagen na het ongeval is opgemaakt. Materiële schade wordt alleen vergoed in uitzonderlijke gevallen, zoals bij overlijden of blijvende invaliditeit van minstens 15%.

Voor lichamelijke schade kan je een beroep doen op je bestuurdersverzekering, als je die hebt. En er is ook een Belgisch Gemeenschappelijk Waarborgfonds (BGWF), dat gefinancierd wordt door alle verzekeringsmaatschappijen en dat slachtoffers van een ongeval in Europa kan vergoeden. Na het ongeval heb je vijf jaar om een dossier in te dienen, inclusief een proces-verbaal dat binnen 30 dagen na het ongeval werd opgemaakt. Materiële schade wordt enkel vergoed in uitzonderlijke gevallen, zoals bij overlijden of blijvende invaliditeit van minstens 15%.

Het belang van een getuige en dashcams

Tien jaar geleden bleef een op de vier bestuurders die vluchtmisdrijf pleegden onbekend. Vandaag is dat nog één op zes. De overgrote meerderheid van de daders van een vluchtmisdrijf (85%) wordt dus effectief geïdentificeerd. Deze verbetering is grotendeels te danken aan de toename van camera’s, zowel op de openbare weg als op privéterrein.

Daarnaast registreren dashcams die op het dashboard of de voorruit zijn gemonteerd constant het verkeer en bewaren de beelden van een ongeval. De beelden zijn privé en mogen niet openbaar worden gemaakt zonder toestemming. Maar bij vluchtmisdrijf mogen ze aan de politie of verzekering worden overgedragen, die de bruikbaarheid beoordeelt. Bij ernstige ongevallen zonder camerabeelden voert de politie een klassiek onderzoek, waarbij getuigen worden verhoord en bewijsmateriaal verzameld.