Zorgvolmachten stijgen sterk: wat zijn de voordelen ervan?
Eind vorig jaar stond de teller van Belgen met een zorgvolmacht op bijna 730.000. Nog nooit lag dat aantal zo hoog. Maar waarom heb je er een nodig? Wat moet er allemaal in? En wat kost het?
Helena Verwimp is notaris en woordvoerder van notaris.be. Plus Magazine sprak met haar over de stijging van het aantal zorgvolmachten in België. Opvallend is dat de grote meerderheid (89,35 procent) van de zorgvolmachten in het Vlaams Gewest is geregistreerd. Wallonië is goed voor amper 7 procent.
Wat is een zorgvolmacht?
Een zorgvolmacht is een document waarin je nu al iemand aanduidt (bv. partner, kind, vriend) die in jouw plaats beslissingen mag nemen als jij dat zelf niet meer kan. Die persoon kan beslissen over medische zorg of je financiën. Jij duidt dus een beslisser aan. Voor een zorgvolmacht kun je terecht bij de notaris.
Wat is een voorafgaande wilsverklaring?
Voorafgaande wilsverklaringen zijn documenten waarin je zelf beslissingen neemt rond je levenseinde. Er bestaan vijf voorafgaande wilsverklaringen: je kan beslissen welke behandelingen je weigert (negatieve wilsverklaring), of je in aanmerking wil komen voor orgaandonatie, een verklaring ondertekenen voor lichaamsschenking aan de wetenschap, je laatste wilsbeschikking (voor je uitvaart) vastleggen en ten slotte beslissen of je euthanasie wenst in geval van onomkeerbare coma. De wilsverklaringen zijn terug te vinden op de website leif.be. Je kan de documenten samen met je arts invullen.
Met een zorgvolmacht regel je dus op voorhand onder meer wie je geldzaken zal beheren als je dat zelf niet meer kan, door ziekte of een ongeval. Maar het document is uitgebreider dan dat, want je kunt er ook mee aan ‘zorgplanning’ doen.
❶ Wat is het nut van een zorgvolmacht?
Het belangrijkste voordeel van een zorgvolmacht is bescherming. Je beschermt jezelf als je door een ongeval of door een ziekte niet meer in staat bent om je eigen geldzaken te beheren, of om andere belangrijke beslissingen te nemen. Of je thuis blijft wonen of naar een woonzorgcentrum verhuist bijvoorbeeld. Als je op een bepaald ogenblik ‘wilsonbekwaam’ wordt, dan blijft met een zorgvolmacht alles toch nog goed georganiseerd volgens je eigen wensen. Een zorgvolmacht kun je enkel opstellen op het moment dat je nog wél wilsbekwaam bent.
❷ Wie beslist of je wilsonbekwaam bent?
Er bestaat geen strikte wettelijke definitie. Wilsonbekwaam zijn komt erop neer dat iemand niet meer in staat is om zijn eigen belangen goed te behartigen. Een notaris moet nagaan of een cliënt effectief begrijpt wat hij beslist. Is er twijfel, dan vragen we een medisch attest op. Het gaat altijd om de feitelijke situatie. Iemand met beginnende dementie kan vaak nog zijn zaken regelen, maar het is duidelijk een signaal om actie te ondernemen.
In een zorgvolmacht kan je aangeven wie je bankrekeningen beheert
❸ Op welke leeftijd doe je dat het best?
Er is geen ideale richtleeftijd om een zorgvolmacht op te stellen. Op zich kan het op elk moment. Vooral zeventigers kiezen voor een zorgvolmacht. In 2025 waren ze goed voor bijna 60 procent van alle nieuwe zorgvolmachten. Maar heel opvallend: het aantal zestigers zit duidelijk in de lift. Vijf jaar geleden ging het om 19,2 procent, nu om bijna 24,7 procent. Ik merk zelf dat mensen die hun pensioen zien naderen, nu vaker dan vroeger de reflex hebben om spontaan aan een zorgvolmacht te denken.
Misschien heeft het ook te maken met het toenemende besef dat niemand weet wat er morgen met je gaat gebeuren. Precies daarom is een zorgvolmacht een handig instrument.
❹ Wat kun je allemaal regelen?
Een zorgvolmacht is zo beperkt of uitgebreid als je zelf wil. Tegelijk kan het ook zeer gedetailleerd zijn. Een kleine greep uit de mogelijkheden:
• een of meerdere personen (lasthebbers) aanduiden om bijvoorbeeld je aangetekende brieven te ontvangen, je bankrekeningen te beheren, je facturen te betalen of je pensioen te innen;
• specifieke instructies geven over bijvoorbeeld de verkoop van je huis;
• opdracht laten geven tot het uitvoeren van een schenking;
• specifiek aangeven in welk rust- of verzorgingstehuis je wil verblijven mocht dat nodig zijn. Je kunt je wensen specifiëren, maar ook je budget.
❺ Wie duid je aan in je volmacht als lasthebber?
Uiteraard gaat het altijd om een vertrouwenspersoon, zoals je partner of je kinderen. Maar het kan ook een broer, zus, familielid of een vriend of vriendin zijn. Je kiest iemand die je volledig vertrouwt, want je geeft hem of haar de bevoegdheid om beslissingen te nemen wanneer je dat zelf niet meer kan. Je kunt ook meerdere lasthebbers aanduiden en de bevoegdheden opsplitsen. Als de oorspronkelijke lasthebber er niet meer is, is het ook mogelijk om een plaatsvervanger aan te duiden. Is er geen geschikte vertrouwenspersoon, dan kun je ook een notaris of advocaat nemen.
❻ Wat moet je verder dan nog doen?
Om de zorgvolmacht in werking te laten treden als je wilsonbekwaam wordt, moet je hem laten registreren in het centraal register van lastgevingen. Dat wordt beheerd door Fednot. Het is de notaris of de vrederechter die hiervoor zorgt.
❼ Wat kost het?
Voor het opstellen van een zorgvolmacht bij een notaris is er een vast ereloon van 222 euro. Als het een zorgvolmacht voor twee personen is, bedraagt het ereloon 336 euro. Daarnaast betaal je ook nog zo’n 200 euro dossierkosten. Daarbovenop komt een registratierecht van 50 euro, het recht op geschriften (federale belasting op akten) van 50 euro en 21 procent btw. De inschrijving in het centraal register van lastgevingen kost 19,40 euro per lastgever.
➑ Wat als je geen zorgvolmacht hebt?
Als je niets op voorhand regelt, dan is het iemand anders die bepaalt wat er met jou en je vermogen gebeurt. Word je wilsonbekwaam en ben je niet meer in staat om zelf je belangen te behartigen, dan stelt de rechtbank een bewindvoerder aan om het vermogen te beheren. Dat kan een familielid zijn, maar ook een professioneel lasthebber, iemand dus met wie je niet per se een vertrouwensrelatie of een goeie band hebt.
Fout opgemerkt of meer nieuws? Meld het hier
