Tijdens Blauwe Maart vragen artsen en patiëntenorganisaties extra aandacht voor een van de meest voorkomende kankers in ons land. Toch laat nog altijd een grote groep Belgen zich niet onderzoeken, hoewel de test gratis en eenvoudig is.
Vooral in Brussel en Wallonië liggen de cijfers met 33% verontrustend laag. Het contrast met Nederland, waar de deelname op 73% ligt, laat zien dat het anders kan. Het geheim? Een feilloos systeem waarbij de testkit zonder omwegen bij de mensen thuis in de bus valt.
Duizenden diagnoses per jaar
Dikkedarmkanker blijft in België een ernstige ziekte. Jaarlijks krijgen bijna 8.000 mensen de diagnose, en ongeveer 2.500 Belgen overlijden eraan. Dat zijn gemiddeld zeven overlijdens per dag. Nochtans gaat het om een kanker die vaak vroeg kan worden opgespoord, en net daarin schuilt de winst.
Wie er op tijd bij is, heeft doorgaans veel betere vooruitzichten. In een vroeg stadium is dikkedarmkanker in de meeste gevallen goed behandelbaar, vaak met minder ingrijpende therapieën en een grotere kans op herstel.
“We zien een duidelijke stijging bij mensen onder de 40 jaar. De oorzaken zijn vermoedelijk multifactorieel: veranderingen in voeding, obesitas, sedentair gedrag, het microbioom en andere omgevingsfactoren spelen waarschijnlijk samen een rol. Het is belangrijk om te benadrukken dat dit géén klassieke erfelijke verschuiving is, maar een complexe interactie tussen levensstijl en omgeving.” Prof. Dr. Em. Eric Van Cutsem, co-voorzitter Stichting tegen Kanker
Lees ook | Deze symptomen kunnen op darmkanker wijzen
Gratis test, toch hoge drempel
Dat de deelname aan de screening toch achterblijft, heeft niet alleen te maken met onwetendheid of uitstelgedrag. Ook de manier waarop de test wordt aangeboden, speelt een grote rol.
In Vlaanderen krijgen mensen uit de doelgroep automatisch een uitnodiging én een testkit in de bus. Die laagdrempelige aanpak werkt duidelijk beter. In Brussel en Wallonië ligt de drempel hoger, omdat mensen vaker zelf actie moeten ondernemen om een test te verkrijgen. En net daar haken velen af.
Waarom vroeg opsporen zo belangrijk is
Dikkedarmkanker ontwikkelt zich vaak langzaam. Dat maakt screening net zo waardevol: afwijkingen kunnen soms worden opgespoord nog voor er klachten zijn, of in een stadium waarin de ziekte veel beter te behandelen is.
Volgens de initiatiefnemers van Blauwe Maart kan vroege opsporing niet alleen levens redden, maar ook veel menselijk leed vermijden. Minder zware behandelingen, minder complicaties en betere herstelkansen: het zijn allemaal voordelen van snel ingrijpen.
Getuigenis van Saskia
Saskia kreeg jaren geleden de diagnose die niemand wil horen. Toch won ze de strijd. Ontdek haar verhaal via onderstaande video.
Huisarts en apotheker maken mee het verschil
Niet alleen de organisatie van het bevolkingsonderzoek is belangrijk. Ook een eenvoudig gesprek met een huisarts of apotheker kan mensen overtuigen om zich te laten testen.
Voor veel mensen blijft zo’n stoelgangtest iets waar ze niet spontaan aan beginnen. Een duidelijke uitleg, een geruststellend woord of een praktische toelichting tijdens een consultatie kan dan net het duwtje geven dat nodig is.
De vraag is dus niet alleen hoe we de test tot bij de burger krijgen, maar ook hoe we zorgverleners beter kunnen ondersteunen om screening bespreekbaar te maken.
Praat erover
Blauwe Maart wil mensen niet alleen informeren, maar ook aansporen om het gesprek aan te gaan. Want ook wie zelf niet in de doelgroep zit, kan mee het verschil maken door ouders, familieleden, vrienden of collega’s aan te moedigen om zich te laten testen.
Hardnekkige misverstanden blijven bestaan
Rond dikkedarmkanker bestaan nog altijd heel wat foute ideeën.
- “Het is een mannenziekte”: Niets is minder waar. Maar liefst 45% van de diagnoses wordt bij vrouwen gesteld.
- “Het zit niet in de familie”: Een gevaarlijke gedachte, want 65% van de gevallen ontstaat spontaan, zonder enige erfelijke aanleg.
- “Ik ben nog te jong”: Hoewel de meerderheid van de patiënten ouder is dan vijftig, zien artsen het aantal diagnoses bij dertigers en veertigers jaar na jaar stijgen. Vaak wordt de ziekte bij hen pas laat ontdekt omdat de alarmsignalen niet serieus worden genomen.
Gezond leven helpt, maar is geen garantie
Gezond eten, voldoende bewegen, niet roken en matig omgaan met alcohol blijven belangrijke wapens in de preventie van darmkanker. Toch biedt zelfs een gezonde levensstijl geen volledige garantie.
Veel gevallen ontstaan zonder familiale voorgeschiedenis of duidelijke erfelijke belasting. Met andere woorden: ook wie gezond leeft en geen gekende risicofactoren heeft, kan getroffen worden. Precies daarom blijft screening zo belangrijk.
Wie krijgt een uitnodiging?
In België kunnen mensen tussen 50 en 74 jaar om de twee jaar deelnemen aan de screening voor dikkedarmkanker. De praktische regeling verschilt per gewest.
Zo werkt het per regio
In Vlaanderen
De uitnodiging en de testkit worden automatisch thuis bezorgd.
In Wallonië
Wie voor het eerst wil deelnemen, kan een test aanvragen via het officiële screeningsprogramma, de huisarts of de apotheker. Daarna volgt om de twee jaar automatisch een nieuwe kit.
In Brussel
Wie tot de doelgroep behoort, kan om de twee jaar een test bestellen of afhalen in een Brusselse apotheek.
Meer info over dikkedarmkanker en andere vormen van deze vreselijke ziekte vind je op de website van Stichting Tegen Kanker.