7 oogklachten in de kijker

Ze zijn doorgaans banaal, krijgen zelden aandacht, maar zijn wel vervelend, ronduit irriterend en kunnen zelfs je zicht bemoeilijken. Dit kan je ondernemen tegen een ooglid- of bindvliesontsteking, een chalazion, roodheid en dé klassieker: droge ogen.

Oogproblemen behoren tot de meest voorkomende klachten bij 50-plussers. In heel wat gevallen zijn ze onschuldig en kan je, dankzij eenvoudige preventieve maatregelen, de gevolgen beperken.

1. Ontstoken ooglidrand (blefaritis)

Je ooglid beschermt je oog, maar kan zelf ook ontsteken. Blefaritis is een veelvoorkomende ontsteking van de ooglidrand en veroorzaakt vaak hevige oogirritatie, op elke leeftijd. Typische klachten zijn jeuk, een zandkorrelgevoel, rode oogleden en een bijtende talgafscheiding.

De oorzaak ligt meestal bij een ontsteking van de talgkliertjes (Meibomkliertjes) of de haarzakjes in de ooglidrand. Mensen met een vetter huidtype of een verhoogde talgafscheiding lopen meer risico. Als de samenstelling van de traanlaag verstoord raakt, kan dat ook een droog gevoel van de ogen geven. Soms ligt een bacteriële infectie (vaak streptokokken) aan de basis.

Dit kan je doen:

• Reinig dagelijks de ooglidrand en wimpers.
• Gebruik een warm, nat washandje of kompres om talg los te maken.
• Reinig voorzichtig met een wattenstaafje en verdunde babyshampoo of speciale ooglidhygiënedoekjes.
• Masseer zachtjes de oogleden om de talgkliertjes leeg te maken.
• Bij terugkerende klachten: blijf deze hygiëne preventief toepassen.
• Bij een bacteriële infectie kan een antibiotische oogzalf nodig zijn (via arts).

2. Hordeolum (strontje)

Een hordeolum en een chalazion (zie puntje 3) veroorzaken allebei een bultje aan de ooglidrand en worden daardoor vaak verward. Toch gaat het om verschillende aandoeningen met een andere oorzaak en aanpak.

Een hordeolum is een acute, bacteriële ontsteking van een ooglidklier. Het uit zich als een rood, pijnlijk bultje, soms met een wit puntje (pus). Zodra het bultje openbreekt en de etter kan wegvloeien, vermindert de pijn en treedt genezing op.

Wanneer naar de arts?

• Als de pijn langer dan een week aanhoudt.
• Als het bultje niet spontaan openbreekt.

De arts kan het hordeolum dan aanprikken om de etter te verwijderen en schrijft soms antibioticadruppels voor om een bijkomende infectie te voorkomen.

3. Chalazion

Een chalazion is een pijnloos bultje op het ooglid dat ontstaat door een verstopt Meibomkliertje. Die kliertjes produceren talg die nodig is voor je traanlaag. Wanneer de afvoer geblokkeerd raakt, hoopt talg zich op en ontstaat een klein, rood bultje. Vaak merk je het toevallig, bij het wrijven in je ogen of in de spiegel.

Een chalazion kan spontaan verdwijnen, maar dat kan weken tot maanden duren.

Wat kan je zelf doen?

• Dagelijks warme kompressen aanbrengen.
• Het ooglid zacht masseren om de talg vloeibaar te maken.
• Inzetten op goede ooglidhygiëne.
• Eventueel een verwarmd oogmasker gebruiken.

Deze aanpak werkt vaak, al kan een chalazion terugkeren bij mensen die er gevoelig voor zijn.

Wanneer naar de oogarts?

• Als het chalazion blijft terugkomen.
• Als het zicht of uiterlijk stoort.

De oogarts kan het bultje via een klein sneetje aan de binnenkant van het ooglid verwijderen. De ingreep is kort, gebeurt onder lokale verdoving en is meestal doeltreffend. Soms kan ook een kleine cyste achterblijven.

4. Droge ogen

Droge ogen zijn de meest voorkomende oogklacht bij 50-plussers. Ze veroorzaken een zandkorrelgevoel, irritatie, roodheid en soms zelfs pijn. De oorzaak is meestal een verminderde en kwalitatief slechtere traanproductie.

Met het ouder worden, bij oogontstekingen en na oogingrepen (zoals cataract- of ooglidchirurgie) gaan traanproducerende kliertjes in het bindvlies verloren. Die komen niet terug. Daardoor wordt de traanlaag instabiel en droogt het oog sneller uit. Als reactie maakt het oog reflextranen aan, wat kan leiden tot overmatig tranen, vooral bij ouderen. Ook auto-immuunziekten zoals het syndroom van Sjögren kunnen ernstige droogte veroorzaken. Een wondermiddel bestaat niet, maar je kan de klachten wel beperken.

Wat helpt:

• Bewust vaker knipperen.
• Bij irritatie: ogen even sluiten om de traanlaag te stabiliseren.
• Kunsttranen gebruiken:
  • Druppels: kort effect, geen zichtbeperking
  • Gels: werken langer
  • Zalf: beste bescherming, maar tijdelijk wazig zicht (bij voorkeur ’s avonds)

Wat beter niet:

• Contactlenzen dragen bij droge ogen (verhoogt infectierisico).

In sommige gevallen worden scleralenzen ingezet, die het oog beschermen zonder het uit te drogen. Een bril helpt ook enigszins door verdamping te beperken.

5. Conjunctivitis

Bij conjunctivitis is het bindvlies aan de binnenkant van het ooglid ontstoken. Het is een zeer vaak voorkomende aandoening met verschillende oorzaken.

Mogelijke oorzaken:

• Virus (griep- of verkoudheidsvirus) – meest voorkomend
• Bacteriële infectie
• Allergie
• Vuiltje of irritatie

Typische klachten:

• Rood en gezwollen oog
• Jeuk en irritatie
• Tranende ogen
• Soms pusvorming

Verschillen:

• Virale conjunctivitis: meestal beide ogen, onschuldig maar erg besmettelijk
• Bacteriële conjunctivitis: vaak één oog, met pus

Wat kan je doen?

• Bij een virus: steriele oogdruppels, goede hygiëne, meestal genezing binnen 1 à 2 weken
• Bij bacteriën: antibioticadruppels
• Bij allergie: antihistaminica

Zelden kan een virus ook het hoornvlies aantasten en het zicht beïnvloeden. Dat vraagt een snellere behandeling.

Meer risico voor 50-plussers:
Op hogere leeftijd kan het bindvlies sneller bloedingen vertonen, vooral bij hoge bloeddruk of bloedverdunners. Een felrood oog ziet er alarmerend uit, maar is meestal onschuldig en verdwijnt vanzelf. Keert het vaak terug, laat dan de oorzaak zeker controleren.

6. Ooglidverzakking (ectropion)

Bij een ectropion zakt het onderste ooglid naar buiten. De meest voorkomende oorzaak is veroudering: het ooglidweefsel verslapt en verliest zijn stevigheid. Ook huidziekten of aangezichtsverlamming kunnen dit veroorzaken.

Gevolgen:

• Tranende ogen
• Irritatie en droogte
• Het oog sluit niet meer volledig
• Het ooglid staat los van de oogbol, wat ook esthetisch storend kan zijn

Behandeling:

Bij weefselverslapping volstaat vaak een kleine chirurgische ingreep. Daarbij wordt het ooglid licht ingekort en opnieuw aangespannen.

7. Trillend ooglid

Een ooglid dat spontaan trilt is meestal een onschuldige tic. Zo’n spiertrekking kan ook rond de mond of elders optreden en heeft vaak te maken met stress, vermoeidheid of overbelasting. Het is vooral vervelend, maar gelukkig niet gevaarlijk.

Wanneer moet je wel opletten:

• Als niet je ooglid, maar het beeld zelf trilt
• Als je zicht instabiel wordt of ‘danst’

Dat kan wijzen op een probleem met het systeem dat je ogen stabiel houdt. In dat geval mag je niet afwachten, maar moet je meteen naar de arts.