11 huidaandoeningen die meer vertellen over je gezondheid

Je ziet je gezicht en je huid elke dag in de spiegel. Maar kijk je er ook goed naar? Want je gezicht vertelt je veel over je gezondheid. Plus lijst elf symptomen op om in de gaten te houden.

1. Een (licht)gele verkleuring van huid en oogwit

Geelzucht herken je aan een gele verkleuring van de huid en het oogwit, soms met jeuk. Het is geen ziekte op zich, maar een symptoom dat kan wijzen op problemen met de lever, galblaas of galwegen. De oorzaak is een te hoog bilirubinegehalte in het bloed. Bilirubine is een afvalstof die ontstaat bij de afbraak van hemoglobine uit rode bloedcellen. Als het zich opstapelt, kleurt de huid en het oogwit geel.

Bij baby’s komt geelzucht vaak voor en is ze meestal onschuldig. Ook het syndroom van Gilbert kan tijdelijk geelzucht geven. Dat is een goedaardige aandoening waarbij de lever bilirubine minder vlot omzet. De gelige schijn verschijnt vooral bij koorts of infecties, vasten, zware inspanning of veel alcohol. Behandeling is niet nodig.

Soms wijst geelzucht op ernstigere oorzaken, zoals galstenen, een tumor in de galwegen, hepatitis A of B of levercirrose. Ga daarom bij geelzucht altijd langs bij je huisarts. Met een bloedonderzoek en eventueel extra onderzoeken kan die de oorzaak achterhalen.

Symptomen van geelzucht

• Gelige teint en gelig oogwit
• Stopverfkleurige ontlasting
• Thee- of colakleurige urine
• Soms jeuk
• Soms acute buikpijn in je bovenbuik (kolieken, bij galstenen)
• Soms buikpijn en gewichtsverlies (bv. bij alvleesklierkanker)

2. Moedervlekken

Een moedervlekje boven je mond behoort tot de zeven schoonheden. Toch zijn deze pigmentophopingen iets om goed in de gaten te houden. Gewone moedervlekken – bol, zacht en egaal van kleur – worden zelden kwaadaardig. Maar er bestaan ook onrustige, atypische moedervlekken. Die kunnen uitgroeien tot een gevaarlijke vorm van huidkanker.

Om moedervlekken te monitoren, wordt wereldwijd de (Engelse) ABCDE-regel gebruikt. Ga naar je huisarts als een moedervlek één of meer van de volgende eigenschappen heeft:

• Asymmetrie: de ene helft van de vlek of moedervlek heeft een andere kleur of vorm dan de andere helft.
• Border/rand: de vlek of moedervlek heeft een onregelmatige grillige rand.
• Color/kleur: de vlek of moedervlek verandert van kleur of heeft verschillende kleuren.
• Diameter: de vlek of moedervlek is groter dan 5 millimeter.
• Evolving/evolutie: de vlek of moedervlek jeukt, bloedt of verandert.

3. Blaasjes of zweertjes rond je mond

Heb je pijnlijke of jeukende blaasjes op of rond je lippen? Dan gaat het waarschijnlijk om een koortslip door het herpesvirus. Meestal is dat onschuldig, maar ga niet op kraambezoek: een baby kan er wel ziek van worden. Raak de koortslip niet aan, want via je handen kan het virus in je oog terechtkomen en een ontsteking veroorzaken. Behandeling is meestal niet nodig, al kunnen crèmes uit apotheek of drogisterij de klachten verlichten. Na één à twee dagen drogen de blaasjes op, vormen korstjes en verdwijnen meestal binnen tien dagen.

Is de huid rond je mond rood, branderig, jeukt het en zitten kleine pukkeltjes? Dan is er sprake van dermatitis perioralis (Clownseczeem). Dit komt meestal door zalf, crème, foams of andere producten die je gebruikt. Het is niet besmettelijk en gaat met een week of twee vanzelf over als je stopt met alle producten die je op je gezicht gebruikt.

4. Gebarsten lippen

Gesprongen, gebarsten lippen worden vaak veroorzaakt door uitdroging van de huid. Die uitdroging is heel vaak het gevolg van langdurige blootstelling aan koude en droge lucht. Ook langdurige blootstelling aan UV-stralen kan gebarsten lippen veroorzaken. Heb je een verstopte neus en adem je door je mond? Ook dat kan een oorzaak zijn. Daarnaast kan een allergie voor bepaalde bestanddelen uit cosmetica, een voedingsallergie en bepaalde geneesmiddelen zwelling en irritatie van de lippen veroorzaken. In de meeste gevallen is het op te lossen met vaseline of een goede lippenbalsem. Zorg er ook voor dat je voldoende drinkt, om de uitdroging tegen te gaan.

5. Uitslag op je wangen en neusbrug

Vlinderexantheem of vlinderuitslag, is een rode tot paarskleurige huiduitslag op de neusbrug, onder de ogen en rond de wangen. De huiduitslag is relatief symmetrisch en kan schilferig en warm aanvoelen. Het kan ook jeuken, pijnlijk en ruw zijn. Soms komt dit door de zon, maar het kan ook een bacteriële infectie, Lupus erythematosus (LE of wolfszweer), het syndroom van Bloom of de ziekte van Lyme zijn. Ga met een onverklaarbare uitslag daarom altijd even naar je dokter.

6. Roodbruine verkleuring in je nek

Zie je een roodbruine verkleuring in je nek of kaaklijn? Waarschijnlijk is dat een goedaardige huidaandoening met de naam Poikiloderma van Civatte. Dit ontstaat door een combinatie van zonschade en het gebruik van parfum of aftershave. Goed insmeren gaat het tegen. Spuit geen parfum meer in je hals en gebruik alleen ongeparfumeerde verzorgingsproducten.

7. Bleke huid met donkere kringen onder de ogen

Ben je bleek met kringen rond je ogen? Dan kan het zijn dat je oververmoeid bent en gewoon iets beter op jezelf moet letten. Maar ben je ook kortademig, duizelig, heb je hartkloppingen en hoofdpijn? Dan kan het bloedarmoede zijn. Bij klachten kan een arts het gehalte hemoglobine in je bloed laten vaststellen en zien of er sprake is van bloedarmoede. Hij of zij zal ook het ijzergehalte van je bloed controleren.

8. Hangend ooglid

Het bovenooglid wordt geopend door aanspanning van de spier die vanuit de top van de oogkas naar het ooglid loopt: de levatorspier. Een hangend ooglid dat op volwassen leeftijd ontstaat is meestal het gevolg van het losraken van de aanhechting van deze spier in het ooglid, of van uitrekken van het pezige deel van de levatorspier. De verbinding tussen de spier en het ooglid is verslapt, maar de spier functioneert dus nog wel. Dit heet ptosis (blefaro-ptosis) en kan worden verholpen door de spier te hechten door middel van een ooglidcorrectie. Een ptosis is dus geen teveel aan huid. Als een overschot aan huid over de oogwimpers hangt, wordt dat dermatochalasis genoemd.

Meestal kan ptosis geen kwaad, maar het kan een symptoom zijn van zenuwproblemen, iets aan je oogkas of een probleem in je hersenen. Als ptosis van de een op de andere dag verschijnt, is het daarom raadzaam je huisarts te bezoeken. Doe dit zeker wanneer je dubbel ziet of hoofdpijn krijgt.

9. Gele plekken op je oogleden

Zie je een gelige, plaatselijke vetstapeling op je oogleden? Dat is een xanthelasma (xanthelasma palpebrare). Het komt het meest voor in de binnenooghoeken, vaak aan beide kanten. Xanthelasma is een stoornis in de (plaatselijke) vetstofwisseling, die het meest voorkomt bij vrouwen in of na de overgang. Het kan in de familie zitten, maar komt ook voor bij mensen met diabetes, bij aandoeningen van de galwegen en bij problemen met het cholesterol. Het wordt meestal verwijderd om cosmetische redenen en kan geleidelijk terugkomen. Heb je ze? Ga dan toch maar even bij de dokter langs.

10. Grijsbruine of donkerbruine vlekken in je gezicht

Melasma (chloasma) is een pigmentstoornis met grillige donker- tot grijsbruine vlekken, vooral in het gezicht (voorhoofd, wangen, slapen, rond de ogen en bovenlip), soms ook in hals of op de onderarmen. Het heet ook wel zwangerschapsmasker, omdat het vaak tijdens de zwangerschap ontstaat. Melasma komt vooral voor bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd, maar mannen kunnen het ook krijgen. Het is niet besmettelijk.

Hormonen spelen waarschijnlijk de grootste rol; ook sommige anticonceptiepillen kunnen het uitlokken of verergeren. UV-straling kan meespelen, net als erfelijkheid, bepaalde cosmetica en sommige anti-epileptica. Behandeling kan met o.a. medicijnen, laser, peelings, camouflagetherapie of blekende crèmes. Na een zwangerschap verdwijnen de vlekken vaak spontaan.

11. Haar op ongebruikelijke plaatsen

Haren op je kin of bij mannen rond de oren en wenkbrauwen: het zijn gewone tekenen van veroudering. Bij jongere vrouwen kan gezichtshaar een teken zijn van het polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS), dat vaak dwars ligt bij een kinderwens. Bij overbeharing in het gezicht is het daarom voor jonge vrouwen belangrijk naar de huisarts te gaan. Ook een grote hoeveelheid puistjes op de kin kunnen wijzen op PCOS.